Rəqəmsal ödənişlərin inkişafı üçün təkcə yeni texnologiya kifayət etmir – Leyla Məmmədova
Azərbaycanda rəqəmsal və nağdsız ödənişlərin genişlənməsi son illərdə maliyyə sektorunun əsas inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilib.
Kartla, telefonla və digər rəqəmsal vasitələrlə ödəniş etmək istifadəçi üçün sadə görünsə də, bu prosesin arxasında mürəkkəb texnoloji sistem dayanır.
Demedia.az xəbər verir ki, ödəniş sistemləri və maliyyə texnologiyaları üzrə mütəxəssis Leyla Məmmədovanın sözlərinə görə, rəqəmsal ödənişlərin inkişafı üçün yalnız yeni texnologiya və ya məhsul təqdim etmək kifayət etmir. Əsas məsələ həmin texnologiyanın təhlükəsiz, etibarlı və gələcəkdə genişləndirilə bilən infrastruktur üzərində qurulmasıdır.
Onun fikrincə, ödəniş sistemləri hazırlanarkən yalnız bugünkü ehtiyacları deyil, bazarın gələcəkdə hansı istiqamətdə inkişaf edə biləcəyini də nəzərə almaq vacibdir.
Leyla Məmmədova uzun illər ərzində kartların buraxılması, nağdsız ödənişlərin qəbulu, məlumatların emalı, beynəlxalq ödəniş sistemləri ilə əlaqələrin qurulması və təhlükəsizlik həlləri üzrə müxtəlif layihələrdə çalışıb.
Bu istiqamətdə həyata keçirilən işlərdən biri Paşa Bank-ın Visa və Mastercard sistemlərində birbaşa üzvlük imkanlarının yaradılması, həmçinin Azericard və Millikart ilə birbaşa sistemlərarası bağlantıların qurulması olub.
Belə bir infrastruktur bankın kart əməliyyatlarına daha çox nəzarət etməsinə, yeni ödəniş məhsullarını daha çevik hazırlamasına və bazardakı dəyişikliklərə daha sürətli uyğunlaşmasına imkan yaradıb.
Leyla Məmmədovanın sözlərinə görə, rəqəmsal ödənişlərin inkişafında ən vacib məsələlərdən biri də istifadəçilərin bu sistemlərə etimadıdır.
İnsanlar nağd ödənişdən kart və onlayn əməliyyatlara keçdikcə istifadə etdikləri sistemin təhlükəsiz olduğuna əmin olmalıdırlar.
Bu məqsədlə Azərbaycanda elektron ticarətin inkişafının ilkin mərhələlərində 3D Secure sisteminin tətbiqi üzərində iş aparılıb. Daha sonra isə əməliyyatların real vaxt rejimində izlənməsinə və şübhəli halların qarşısının əvvəlcədən alınmasına imkan verən saxtakarlığa qarşı sistem tətbiq olunub.
Məmmədovanın yanaşmasına görə, ödənişlərin rahatlığı ilə təhlükəsizlik paralel inkişaf etməlidir. İstifadəçi üçün proses nə qədər sadə görünürsə, həmin sadəliyin arxasında bir o qədər güclü təhlükəsizlik sistemi dayanmalıdır.
Azərbaycanda kontaktsız ödənişlərin tətbiqi də bu inkişafın mühüm mərhələlərindən biri olub.
2014-cü ilin sentyabrında Visa və McDonald’s Azərbaycan ilə birgə həyata keçirilən layihə çərçivəsində McDonald’s restoranlarında Visa payWave kontaktsız ödənişləri istifadəyə verilib.
Bununla yanaşı, NFC texnologiyasını dəstəkləyən POS terminalların tətbiqi genişləndirilib. İstifadəçilər kartı terminala yaxınlaşdırmaqla ödənişi daha sürətli və rahat həyata keçirmək imkanı əldə ediblər.
Sonrakı mərhələdə kontaktsız ödəniş imkanlarının ictimai nəqliyyatda da tətbiqi bu texnologiyanın yalnız mağaza və restoranlarla məhdudlaşmadığını göstərib.
Bank kartı, smartfon, smart saat və digər NFC-ni dəstəkləyən cihazlarla nəqliyyatda ödəniş etmək mümkün olub.
Leyla Məmmədovanın fikrincə, maliyyə texnologiyalarının əsas məqsədi yalnız bank daxilində yeni xidmət yaratmaq deyil. Bu texnologiyalar insanların gündəlik həyatına mümkün qədər təbii şəkildə inteqrasiya olunmalıdır.
Bu yanaşma sahibkarlar üçün hazırlanmış Tacir Kart layihəsində də özünü göstərib.
Layihə sahibkar və distribüterlərin ödənişlər, ƏDV, hesabatlılıq və pul axınının idarə olunması zamanı qarşılaşdıqları bir sıra çətinlikləri eyni sistem daxilində həll etməyə yönəlmişdi.
Bu çərçivədə çatdırılma əməkdaşlarının mobil POS terminallarla təmin olunması və sahibkarlardan ödənişlərin yerindəcə nağdsız şəkildə qəbul edilməsi kimi imkanlar yaradılıb.
Layihənin məqsədlərindən biri nağdsız ödənişləri asanlaşdırmaqla yanaşı, əməliyyatlarda şəffaflığı və sahibkarların rəqəmsal ödəniş sistemlərinə etimadını artırmaq olub.
Digər mühüm istiqamətlərdən biri rəqəmsal identifikasiya idi.
Paşa Bank-ın internet bankçılığına Asan İmza texnologiyasının inteqrasiyası istifadəçilərə mobil telefon vasitəsilə özlərini elektron formada təsdiqləməyə, bank xidmətlərindən məsafədən istifadə etməyə və sənədləri elektron şəkildə imzalamağa imkan verib.
Leyla Məmmədovanın fikrincə, rəqəmsal ödənişlərin uğuru yalnız ayrıca bir kartdan, tətbiqdən və ya terminaldan asılı deyil.
Əsas məsələ bütün bu imkanların vahid, təhlükəsiz və işlək sistem daxilində birləşdirilməsidir.
Bu gün istifadəçinin bir neçə saniyə ərzində həyata keçirdiyi adi ödənişin arxasında beynəlxalq ödəniş sistemləri, məlumatların emalı, təhlükəsizlik mexanizmləri, satıcı şəbəkəsi və hesablaşma sistemləri birlikdə işləyir.
