Marsda nə qədər su olub?



 21:34 27.02.2024     812

Marsın keçmişdə bir müddət su ilə dolduğu indi dəqiqdir.

Demedia.az xəbər verir ki, Qırmızı Planetdə Jezero kraterinin havadan çəkilmiş görüntüləri çayların və böyük gölün mövcudluğunu sübut edir. Təxminən 3 milyard il əvvəl planetin böyük hissəsinin nəhəng okeanla örtüldüyü güman edilir. Qırmızı planet o zaman o qədər də qırmızı deyildi, əksinə mavi idi.

Ancaq vacib bir sual hələ də sirr olaraq qalır: Marsda nə qədər su var idi?

Planet alimləri yeni bir araşdırmaya görə, mümkün bir məbləği proqnozlaşdıra bilərlər. Bu miqdarla Marsdakı suyun miqdarı demək olar ki, okeanla örtülü Yerlə rəqabət aparacaq səviyyədədir.

Yeni tədqiqatın müəlliflərindən biri, Kolorado Universitetindən planetar geoloq Bruce Jakosky deyib: “Biz Marsda çoxlu su olduğunu düşünürük”. deyir.

Cavab tapmaq üçün tədqiqatçılar başqa bir suala diqqət yetirməli oldular: Bütün su hara getdi? Onlar planetin suyunun nə qədərinin kosmosa getdiyini, nə qədərinin Mars süxurlarında və minerallarında toplandığını, nə qədərinin qütblərdə yığıldığını, nə qədərinin buz kimi basdırıldığını və nə qədərinin Marsın qabığına sızdığını təxmin etdilər.

Kosmosa çoxlu su itirdiyi düşünülür. Marsın səthini qoruyan atmosfer Günəşdən gələn radiasiya nəticəsində sürətlə itmiş olmalıdır. Nəhayət, qalın atmosferin tamamilə incəldiyi və suyun böyük hissəsinin kosmosa qaçdığı düşünülür. Beləliklə, bu qoruyucu təbəqə olmadan planetin quruyacağı proqnozlaşdırılır.

Bu gün Mars Yerdəki ən quraq səhradan belə 1000 dəfə daha qurudur.

Jezero kraterinin peyk görüntüsündə qurudulmuş çay deltası diqqəti çəkir. Fərqli rənglər çörək soda kimi müxtəlif çöküntüləri göstərir.

Tədqiqatçılar, itirilən suyun səth üzərində bərabər paylanması ilə əldə edilən "sferik ekvivalent təbəqə" ölçməsinə görə Marsın cəmi 380-1970 metr su itirdiyi qənaətinə gəliblər. Mövzuyla əlaqədar böyük bir naməlum olan Marsın qabığındakı boşluqların nə qədərinin su ilə dolduğudur. Ola bilsin ki, 1000 metrlik bir hissə bu boşluqları doldura bilər.

Marsın bir vaxtlar nə qədər su olduğunu başa düşmək üçün öz planetimizdən istinad kimi istifadə edə bilərik. Əgər biz Yer kürəsini və yer qabığındakı bütün suyu götürüb Marsın ölçüsü və kütləsi ilə müqayisə etsək, bu qlobal su təbəqəsi 1400 metr yüksəklikdə Marsın səthini əhatə edərdi.

Bir sözlə, Marsda demək olar ki, Yerdəki qədər su olduğu düşünülür. Hesablanmış suyun eyni vaxtda Marsın səthində olması ehtimalı azdır, lakin Jakosky "Bu su Marsın keçmişində hansısa interfeysdə mövcud olmalıdır" dedi. deyir.

Yenə də itirilmiş su mənbələrinin bu sübutu, qurudulmuş çuxurlarla dolu Mars mənzərəsi və çay və göllərin keçmiş dəlilləri ilə birlikdə erkən Marsın su ilə dolduğunu göstərir. Bu günə qədər Marsda mikrob həyatın olduğuna dair heç bir dəlil tapılmadı, lakin bütün bu suyun ibtidai orqanizmlərin təkamül etməsi üçün uyğun mühit yaratdığı ehtimal edilir.

Jakosky bunu bu sözlərlə dəstəkləyir: "Su həyatın mövcudluğu üçün zəruri komponentlərdən biridir. Bu qədər su Marsı yaşayış üçün əlverişli edərdi."

NASA-nın Perseverance kimi Mars missiyaları bu uzaq boş dünyada keçmiş həyatın əlamətlərini axtarmağa davam edir.

Aysun / Demedia.az