Marsla bağlı yeni xəbər - Yeni faktlar



 19:29 03.04.2024     713

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) 2003-cü ildən Mars ətrafında orbitdə olan Mars Express Orbiter adlı aparatı qırmızı planet ətrafında 25 minə yaxın səfər edib. Vasitənin son fotolarında planetin sönmüş vulkanları və maraqlı sürpriz var.

Demedia.az xəbər verir ki, ESA öz yazısında deyir: “Maraqlı mənzərədə biz vulkanları, dərələri, kraterləri, buludları və hətta Marsın ən böyük peyki Phobosu görə bilərik”.

Aşağıdakı fotoda gördüklərinizi izah edək:

- Olympus Mons: Fotonun yuxarı sol hissəsindəki ən böyük "qabarıq" Günəş sistemindəki ən böyük vulkan olan Olympus Monsdur. Onun əhatə etdiyi ərazi demək olar ki, Fransa ölçüsündədir və hündürlüyü 25 kilometrə çatır. (Everest dağının hündürlüyü 8,8 km-dir)

- Vulkan üçlüyü: Olympus Monsun altında üç oxşar nəhəng vulkan var: Ascraeus Mons, Pavonis Mons və Arsia Mons. Bunlar ümumiyyətlə püskürməyən mühafizə olunan vulkanlardır. Püskürtmək əvəzinə, bacalarından lava buraxırlar və zamanla bu lava toplandığı üçün aşağı yamaclı yamaclar əmələ gətirirlər. Nəticədə onlar qalxanabənzər bir forma alırlar.

- Saysız-hesabsız kraterlər: Mars sözün əsl mənasında kraterlərlə örtülmüşdür. Sadəcə onun səthinə baxın. Qırmızı planet milyonlarla asteroidi ehtiva edən Günəş sisteminin asteroid qurşağına çox yaxındır. Mars atmosferinin sıxlığı Yerin cəmi 1%-ni təşkil etdiyi üçün bu asteroidlər Marsa dəydikdə qızmır və parçalanmır. Mars geoloji cəhətdən ölü olmasa da, Marsda bu asteroidlərin düşdüyü yerdə əmələ gələn kraterləri yox edəcək heç bir geoloji fəaliyyət və ya vulkanizm yoxdur.

- Mars buludları: Fotonun yuxarı və aşağı hissəsində göründüyü kimi, hər iki qütbdə böyük buludlu sahələr görünür. Marsdakı buludlar su buzu və karbon dioksid buzundan ibarətdir.

- Phobos: Fotonun aşağı sol tərəfində Marsın qaranlıq və formasız peyki Phobos'u görə bilərsiniz. Ən uzun tərəfi 27 km olan Phobos Marsla müqayisədə olduqca kiçikdir. Peykin ölçüsü ilə bağlı Avropa Kosmik Agentliyi bildirib: "Fobos cazibə qüvvələrinin onu sferik hala gətirməsi üçün çox yüngüldür". Şərh edir. Üstəlik, Phobos zaman zaman meteoritlərin şiddətli toqquşmasına məruz qalmışdır.

Mars Express-in Mars landşaftına nəhəng vulkanlar, buludlar, kraterlər və planetin ayının sürpriz görünüşü daxildir.

Bu gün bu nəhəng Mars səhrası radiasiya ilə bombalanmış quru bir yerdir. Planet öz atmosferinin çox hissəsini itirmiş, bu gün onu kifayət qədər quru səhra dünyasına çevirmişdir. O qədər ki, yer üzündəki ən quraq səhradan 1000 dəfə qurudur.

Ancaq yenə də Mars bir vaxtlar nəhəng daşqınlara və böyük göllərə ev sahibliyi edən “yaş” planet idi. Ehtimal olunur ki, indi səhraya çevrilmiş planet bir vaxtlar sadəcə yaşayış üçün əlverişli idi. NASA-nın avtomobil ölçülərindəki vasitələri keçmiş dövrə aid orqanizmlərin qalıqlarını axtarmağa davam edir. Lakin hələlik Marsın səthində həyatın inkişaf etdiyinə dair heç bir sübutumuz yoxdur.

Aysun / Demedia.az